آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

توجه : این فایل به صورت فایل ورد (Word) ارائه میگردد و قابل تغییر می باشد


آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان دارای 45 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

بخشی از فهرست مطالب پروژه آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان

مسجد شیخ لطف الله

وجه تسمیه مسجد شیخ لطف الله

خطوط بنائی در داخل مسجد شیخ لطف الله

كتبه های خط ثلث در چهار گوشه داخل مسجد شیخ لطف الله

كتیبه های دو ضلع شرقی و غربی مسجد شیخ لطف الله

نام شیخ لطف الله و باقر بنا در كتیبه های دو جانب شمالی و جنوبی مسجد

عمارت ساعت

بازار قیصریه و كاروانسرای شاه

سردرب ضرابخانه

اقدامات شاه عباس كبیر در مورد بازار و كالاهای گوناگون

قیصریه

راسته‌ی بازار

مقدمه
یكی از زیباترین آثار تاریخی اصفهان كه هر تماشا كننده ای را خیره می كند و نسبت به هنرمندانی كه در انجام آن دخیل بوده اند باظهار تحسین و اعجاب وامیدارد مسجد شیخ لطف الله است كه در ضلع شرقی میدان نقش جهان مقابل عمارت عالی قاپو (دولتخوانه مباركه) واقع شده و بواسطه كاشیكاری های معرق داخل و خارج گنبد و كتیبه های عالی كه مقداری از انها بخط علیرضای تبریزی عباسی(2) است از زیبائی و ظرافت كمتر نظیر دارد. این مسجد كه شاهكاری از معماری و كاشیكاری ایران در نیمه اول قرن یازدهم هجری است بفرمان شاه عباس اول ساختمان آن شروع‌‌ شده و سر در زیبای آن در سال 1012 هجری به پایان رسیده و سال اتمام ساختمان و تزئینات كاشیكاری آن 1028 هجری قمری است. سال اتمام سر در مسجد بموجب كتیبه ای كه به خط ثلث با كاشی سفید معرق بر زمینه لاجوردی نوشته شده به شرح زیر است:
” امر با نشاء هذا المسجد المبارك السلطان الاعظم و الخاقان الاكرم محیی مراسم آبائه الطاهرین مروج مذهب الائمه المعصومین ابوالمظفر عباس الحسینی الموسوی الصفوی بهادر خان خلد الله تعالی ملكه و اجری فی بحار التأیید فلكه ب محمد و آله الطیبین الطاهرین المعصومین صلوات الله و سلامه علیه و علیهم اجمعین متبها علی رضا العباسی 1012“(1) و سال اتمام ساختمان مسجد (1028 هجری قمری) در داخل محراب كاشیكاری معرق بی نظیر آن در دو لوحه به خط نستعلیق سفید بر زمینه كاشی لاجوردی بشرح زیر آمده است :
” عمل فقیر حقیر محتاج برحمت خدا محمد رضا بن استاد حسین بناء اصفهانی 1028“
در یك لوحه به خط نستعلیق سفید بر زمینه لاجوردی در بالای پنجره كاشیكاری زیبای سر در بخط علیرضای عباسی نوشته شده است:” مایه محتشمی خدمت اولاد علی است“
وجه تسمیه مسجد شیخ لطف الله
شیخ لطف الله بن عبدالكریم بن ابراهیم اصلا از مردم میس از قرای جبل عامل یعنی لبنان حالیه است و خاندان او همه از فقهای امامیه بوده چنانكه پدر و جد و حد اعلا و پسرش همه به این عنوان اشتهار داشته اند. به مناسبت سعی بی اندازه پادشاهان صفوی در ترویج احكام مذهب تشیع و تشویق و اكرام فقهای آن شیخ لطف الله میسی عاملی نیز مانند جمع كثیر دیگری از علمای بحرین و جبل عامل در اویل عمر از موطن خود به قصد ایران عازم و ابتداء در مشهد مقدس مقیم شد و در آنجا پس از استفاضه از محضر علمای ارض اقدس از جمله ملا عبدالله شوشتری از جانب شاه عباس بزرگ بخدمت آستانه رضوی برقرار گردید و تا تاریخ فتنه از بكان و دست انداری ایشان بر مشهد در آن شهر مقیم بود سپس از شر ایشان به قزوین پناه جست و در آنجا بكار تدریس مشغول شد. شاه عباس او را از قزوین به اصفهان آورد و در سال 1011 در جنب میدان نقش جهان مدرسه و مسجدی را كه هنوز هم بنام او شهرت دارد برای محل تدریس و اقامت و امامت او پی نهاد و انجام این كار تا 1028 طول كشید و در حین اتمام همین ساختمان بود كه شاه عباس در قسمت جنوبی میدان شاه طرح انشاء مسجد جامع عباس یعنی مسجد شاه را ریخت.
بعد از آنكه مدرسه و مسجد شیخ لطف الله برای تدریس و نماز گزاری سیخ مهیا گردید این مرد جلیل محترم در آن مدرسه مقیم و در آن مسجد و مدرسه به امامت و تدریس مشغول گردید و شاه برای وجه معاش او وظیفه ای معین و مقرر داشت شیخ در مسائل قدیمی و فتاوی شرعی بعضی آراء و عقاید خاص داشت و به گفته مؤلف ریاض العلماء با علمای هم عصر خویش در شر پاره ای از این مسائل بغیر حق مناقشه می كرد از آنجمله اقامه نماز جمعه را در غیاب امام واجب میشمرد و شخصا در مسجد خود هر جمعه به این عمل ادامه میداد و مقلدین او از وی تبعیت می كردند تألیفات شیخ بیشتر منحصر بحواشی و تعلیقاتی است كه او بر كتب فقهیه علمای قبل از خود نوشته و رسائلی كه بر رد فتاوی دینی معاصرین برشته نگارش در آورده است شیخ لطف الله از علوم ادبی نیز بی نصیب نبود و گاهگاهی هم بگفتن شعر طبع آزمائی می كرد.
تاریخ وفات شیخ لطف الله را مؤلف كتاب مجمل التواریخ در سال 1032 یعنی در
همان سالی كه بغداد به تصرف شاه عباس در آمده است می نویسد همچنین در عالم آرای عباسی تاریخ فوت او را مؤلف این كتاب در ذیل وقایع همین سال 1032 می آورد و صریحا می گوید كه شیخ لطف الله میسی عرب جبل عاملی در اوایل این سال قبل از سفر دارالسلام بغداد كه هنوز رایات جلال در ییلاقات فیروز كوه بود در اصفهان مریض گشته بعالم بقاء پیوست.
مؤلف عالم آرا در ذكر تاریخ فوت شیخ لطف الله گوید كه در حین تحریر تاریخ وفاتش چنین بخاطر رسید:
شیخ لطف الله رفت از دار دهر رخت بر بست از جهان بیمدار
عزم عقبی كرد از دنیای دون شد جناتش مأمن و دارالقرار
سال تارخش همی جستم ز عقل گفت با من نكته ای آن پیر كار
چون دو” لا“ از نام اوساقط كنی سال تاریخ وفاتش زآن شمار
عبارت مهر او جمله :” ثقتی بلطف الله تقینی” بوده است.(1)
كتیبه و خطوط نمای خارجی كنبد مسجد شیخ لطف الله
كتیبه خارجی كنبد مسجد شیخ لطف الله بخط ثلث با كاشیسفید معرق بر زمینه لاجوردی بترتیب شامل سوره های ” شمس“ و ” دهر“ و ”كوثر” است و در آخر
به این عبارت ختم می شود:
” قال الله و ان المساجد لله فلا تدعوا مع الله احدا“(2)
در یك حاشیه یك سطری به خط نستعلیق ریز سال اتمام تعمیرات گنبد بشرح زیر ذكر شده است:
”در سال هزار و سیصد و پانزده خورشیدی تعمیر شد“
در لوحه دیگری بخط نستعلیق سفید بر زمینه كاشی خشت لاجوردی در بالای پنجره مشبك كاشیكاری سر در مسجد شیخ لطف الله نیز از تعمیرات مسجد در دوره سلطنت سر دودمان سلسله پهلوی به شرح زیر یاد شده است:
” در عهد سلطنت اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاه رضا شاه پهلوی خلد الله ملكه و سلطانه تعمیر شد آبان 1307“
بر گردنه گنبد بخط سه رگی (دو مشكی در طرفین و یك سفید در وسط) بر زمینه فیروزه ای جملات (یا كریم) (یا الله) (یا رحمن) (یا رحیم) تكرار شده است.
در شمسه های پائین گردنه كنبد به خط بنائی مشگی بر زمینه سفید كلمات و جملات: (الله اكبر) (الملك لله) (الحمد لله) (الله و محمد و علی) تكرار شده است.
كتیبه های فوقانی داخل گنبد مسجد شیخ لطف الله بخط علیرضای عباسی و
مورخ بسال 1025 هجری
خطوط كتیبه های داخل مسجد شیخ لطف الله را دو نفر خطاط نوشته اند یكی علیرضای عباسی خطاط مشهور دوره شاه عباس اول و دیگری (باقرنا) خطاط گمنامی كه كتیبه های اطراف زوایای داخل گنبد را نوشته است و بحدی شبیه بخط علیرضای عبلسی كار كرده كه كار او ضمیمه كار علیرضا شده و نام او تحت الشعاع نام آن خطاط مشهور قرار گرفته و با آنكه در آخر كتیبه هائی كه به قلم او می باشد نام او مانند نام علیرضا صریحا نوشته شده است معذلك اسم او به فراموشی سپرده شده و كمتر از او یاد كرده اند.
دو كتیبه فوقانی داخل مسجد شیخ لطف الله به خط علیرضای عباسی است و از بالا به پائین كتیبه اول به خط ثلث با كاشی سفید معرق بر زمینه كاشی لاجوردی رنگ كه نام خطاط آن علیرضا و سال تحریر آن (1025 هجری) را در آخر كتیبه
در بر دارد بشرح زیر است:
” عن النبی صلی الله علیه و آله انه قال من توضا ثم خرج الی المسجد فقال حین یخرج من بیته بسم الله الذی خلقنی فهو یهدین هداء الله الی الصواب والایمان و اذا قال والذی هو یطعمنی و یسقین اطعمه الله من طعام الجنه و سقاه من شرابها و اذا قال و اذا مرضت فهو یشفین جعل الله ذلك كفاره لذنوبه و اذا قال والذی یمیتنی ثم یحیین اماته الله مینته الشهداء و احیاء حیوه السعداء و اذا قال والذی اطمع ان یغفرلی خطیئتی یوم الدین غفرالله له خطاء كله و ان كان كزبد من البحر و اذا قال رب هب لی حكما و الحقنی بالصالحین و هب الله له حكما و علما و الحقه بصالح من مضی و صالح من بقی و اذا قال واجعل لی لسان فی الاخرین كتب الله له فی ورقه بیضاء ان فلان بن فلان من الصادقین و اذا قال واجعلنی من ورثه جنه النعیم اعطاء الله منازل فی جنه النعیم و اذا قال و اغفر لا بی غفر الله لابویه. عن ائمه اهل البیت سلام الله علیهم اجمعین اذا دخلت المسجد فقدم رجلك الیمنی و قل بسم الله و بالله من الله و الی الله و خیر الاسماء كلها لله توكلت علی الله و لا حول و لا قوه الا بالله اللهم صل علی محمد و آل محمد و افتح ابواب رحمتك و توبتك و اغلق عنی ابواب معصیتك و اجعلنی من زوارك و عمار مساجدك و ممن یناحك فی الدلیل و انهار و ادحر عنی الشیطان الرجیم و جنود ابلیس اجمعین. و قال الامام ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق علیه السلم من مشی الی المسجد لم یضع رجلا علی رطب و لا یا بس الاسبحت له الارض الی الارض السابعه صدق رسول الله صلی الله علیه و آله كتبها علی رضا فی 1025
كتیبه دوم قسمت فوقانی داخل گنبد مسجد شیخ لطف الله كه در زیر پنجره های مشبك اطراف گنبد نصب شده است به خط ثلث با كاشی سفید معرق بر زمینه لاجوردی به قلم علیرضای عباسی شامل تمام آیات سوره های” جمعه“ و ” نصر“ است و قسمت آخر آن به عبارت زیر ختم می شود:
” سبحان ربك رب العزه عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدلله رب العالمین صدق الله العظیم و صدق رسوله النبی الكریم و نحن علی ذلك من الشاهدین و الحمدلله رب العالمین كتبها علی رضا العباسی غفرالله ذنوبه”
خطوط بنائی در داخل مسجد شیخ لطف الله
در زیر كتیبه دوم كمربندی داخل گنبد در هر گوشه در دو شكل مانند به خط بنائی با كاشی مشگی بر زمینه سفید سوره های شریفه ” قدر“ و ”همزه“ و ”كافرون“ و ”انشراح“ و ”فیل“ و ” ماعون“ و ” تین“ و ”فاتحه“ نوشته شده است. صفحات كاشیكاری كه در هر یك از آنها به خط بنائی یكی از سوره های مذكور نوشته شده است از قسمتهای بسیار جالب و پر حالت داخل گنبد مسجد شیخ لطف الله است.(2)
كتبه های خط ثلث در چهار گوشه داخل مسجد شیخ لطف الله
در گوشه جنوب غربی محوطه داخل گنبد مسجد شیخ لطف الله به خط ثلث سفید با كاشی سفید معرق بر زمینه لاجوردی سوره(انفطار) نوشته شده و بعد از آن بعبارات زیر خاتمه می یابد:
” صدق الله العظیم الكریم. عن ابی عبدالله علیه السلم اذا كان لیله الجمعه انزل من السماء ملئكه بعدد الذر فی ایدیهم اقلام الذهب و قراطیس الفضه لا یكتبون الی لیله السبت الا الصلوه علی محمد و آل محمد فاكثروا منها قال ان من السنه ان تصلی علی محمد و اهل بیته فی كل جمعه الف و فی سایر الایام مأته مره”
در گوشه جنوب شرقی به خط ثلث سفید معرق بر زمینه كاشی لاجوردی شوره (لیل)نوشته شده و آخر كتیبه بعبارات زیر ختم می شود:
” صدق الله العظیم و صدق رسوله الكریم. عن جابر عن ابی جعفر علیه السلم قال قال النبی صلی الله علیه و آله لجبریل علیه السلم و ای البقاع احب الی الله تعالی قال المساجد و اهلها احب الی الله اولهم دخولا و آخرهم خروجا منها صدق نبی الله.”
در گوشه شمال غربی به خط ثلث با كاشی سفید بر زمینه لاجوردی(سوره البینه) نوشته شده و آخر كتیبه بعبارات زیر ختم می شود: ” صدق الله العظیم و صوق رسوله الكریم و نحن علی ذلك من الشاهدین و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطیبین الطاهرین و سلم تسلیما كثیرا برحمتك یا ارحم اراحمین و یا اكرام الاكرمین”
در گوشه شمال شرقی بخط ثلث سفید معرق بر زمینه كاشی لاجوردی سوره (شمس) نوشته شده و قسمت آخر كتیبه بعبارات زیر خاتمه می یابد:” و قال الله تبارك و تعالی و ان المساجد لله فلا تدعوا مع الله احدا صدق الله العظیم و صدق رسوله الكریم و نحن علی ذلك من الشاهدین برحمتك یا ارحم اراحمین. عن ابی جعفر علیه السلام قال لما اسری برسول الله صلی الله علیه و آله الی اسماء فبلغ البیت المعمور فحضرت الصلوه فاذن جبرئیل علیه السلام و اقام فتقدم رسول الله صلی الله علیه و اله صف الملئكه و النبیون خلف محمد صلی الله علیه و آله.“
كتیبه های دو ضلع شرقی و غربی مسجد شیخ لطف الله
بخط باقر بنا
كتیبه های دو ضلع شرقی و غربی داخل گنبد مسجد شیخ لطف الله بخط ثلث با كاشی سفید معرفی بر زمینه لاجوردی شامل اشعاری است به زبان عربی مشتمل بر اسامی چهارده معصوم علیهم السلام و عباراتی كه قسمت آخر آنها بجمله ” كتبها باقر بنا“ ختم می شود. ظاهرا سراینده اشعار شیخ بهائی عالم معروف دوره شاه عباس اول بوده است كه در مصراع (بهائك المذنب المستهام) بنام خود هم اشاره نموده. كتیبه بشرح زیر است:
” الهی بحق نبی الانام شفیع الذنوب بیوم القیام
الهی الهی بنفس الرسول قسیم الجنان و زوج البتول
الهی بحق الزكی الحسن بحق الحسین اسیر المحن
الهی الهی بزین العباد و بالباقر الطهر كر الرشاد
الهی و بالصادق المقتدا و بالكاظم الغیظ بحر الندا
الهی بحق الامام المبین علی ارضا قبله الطالبین
الهی الهی بحق التقی الهی الهی بجاء النقی
الهی و بالعسكری الحسن الهی و بالقائم المؤتمن
بلطف بعفوك یا ذالجلال علی هائم فی مهاوی الضلال
بهائك المذنب المستهام غریق بحار الخطایا العظام
واعتقه یا رب یوم الورود علیك من النار دأب الورود
و یسر له كل امر عسیر فانت علی كل شیء قدیر
باربعه و عشره اعتضادی وهم شفعای فی الیوم العبوس
بطیبه والغری و كربلا و سامرا و بغداد و طوس
نام شیخ لطف الله و باقر بنا در كتیبه های دو جانب
شمالی و جنوبی مسجد نوشته شده است
كتیبه های دو جانب شمالی و جنوبی داخل مسجد شیخ لطف الله نیز یكسان است. این دو كتیبه كه نام شیخ لطف الله و باقر بنا را در بر دارد بخط ثلث با كاشی سفید معرق بر زمینه لاجوردی به شرح زیر است:
الهی بحق الهاشمی محمد حبیبك طه شافع العرصات
بحق علی نفسه و وصیه ابی ولده والصهر ذی الحسرات
و فاطمه الزهرا قره عینه مجسمه الاحزان و العبرات
و مسموم اولاد الزنا الحسن الذی رمی الكبد الحری جفا قطعات
و مقتول اولاد البغایا بكربلا الحسین شهید الله فی الفلوات
و زین عبادالله ذی الحزن و البكا علی ابی الاوصاب والزفرات
و باقر علم الاولین محمد شبیه رسول الله ذی الدرجات
و مظهر دین الصدق و الحق جعفر و مظهره فی الجهر و الخلوات
و موسی شهید الاشقیاء و نجله علی الرضا المسموم فی العنبات
و معدن تقوی الله الجواد و ابنه محمد المحبور بالنعمات
و هادی الوری نجل التقی معدن النقی علی خفیر الخلق فی القفرات
و بالحسن الاصل الاصیل بعسكر ابی العز و الخیرات و البركات
بصاحب هذا العصر اعنی محمدا ای الخاتم الثانی لخیر وصات
انلنی انلنی بغیتی برلائهم وصل غلیهم افضل الصلوات
و شفعهم فی عبد عبد عیدهم عبیدك لطف الله فی العرصات
و بالباقرنا النباء كاتب هذه الحروف وقاء الباری العشرات
این مسجد رو به میدان واقع است و مسجد شیخ الاسلام یا فتح الله(شیخ لطف الله) نامیده می شود یعنی گشادگی آسمان آنقدرها بزرگ نیست مدخلش با وجود این بیست پا عرض دارد و فرورفتگی پانزده پا به شكل نیم هلال و از رواقهائی تشكیل شده كه دو تای اولش متصل به بازاری است كه اطراف میدان را احاطه نموده پائین بنا تا هفت الی هشت قدم از صفحات یشم داخلا و خارجا پوشیده شده، و بالاتر آن را از كاشی الوان پوشیده مثل مسجد بزرگ بالای آن از رواقها و غلام گردشها و قطار آویز با هزاران نقش تشكیل یافته مدخل این مسجد پله كانی است به ارتفاع شش پله و دالان مسقفی كه به اندرون بنا منتهی می شود كه آن نیز از گنبد بزرگی مستور گشته در اطراف آن حیاط ها حوضها آب انبارها برای تطعیر ساخته اند. منبر آن قابل حمل و نقل است و محراب كه می توان آن را نمازگاه محمدیان(ص) نامید از یشم ساخته شده و دارای ستونهایی از مینای سبز است به طریق یونیهای این معبد تاریك و وارد نیش كمتر قصری به آن متصل است متعلق به شیخ الاسلام زمان عباس اول و صفی اول و دوم برادرش را كه جانشین آن است وزیر بزرگ عباس دوم انتخاب شد.
عمارت ساعت
دیگر بالاخانه ساعت است كه از سایر عمارات مذتفع تر می باشد . عباس دوم این ساعت را در موقع جلوس به كار انداخت كه در هنگام زدن زنگ ساعت صورتهای مختلفی عروسك مانند كه باعث تعجب ایرانیان بود در آنجا نمایان می‌شد. با صدای موزیك و ساز و این است بچه بازی كه جز مردمانی كه هیچ ندیده اند به او نگاه نمی كنند سلاطین ایران در موقع جلوس سلطنت خود به كار می انداختند.
ایرانیان از این ساعت بیشتر تعجب مب كنند تا ما از ساعت(انورث) و استراسبورگ هر چند كه این صدا نامطبوع است و این صورتها زشت.
بازار قیصریه و كاروانسرای شاه
بازار قیصریه واقع است در شمال میدان كه دارای درب بسیار قشنگی است در سابق گفتم كه آن مدخل دارای شكل نیم هلال فرو رفته است، و این را در نقشه می توانید ببینید سر درب آن یك نیم گنبد بزرگی است كه ساخته شده از آجرهای كاشی و نقش شده از صورتهای شهوت انگیز بی شرمانه و منتهی می‌شود به دو سكوییكه احاطه می كند دوره عمارت را به ارتفاع سه یا چهار قدم مرتفع از سطح زمین و پیش آمده از عمارت تحتانی از پانزده الی شانزده قدم و آن دیوارهای مستور شده اند از تخته های سنگ یشم و سنگ سماق تا چند ذراع ارتفاع مانند دیوار خود عمارت و این سكوب جایگاه و جواهر فروشان و زرگرهائی است كه مصنوعات جواهری و طلائی و پولهای غریب می فروشند و همچنین فروشندگان لباس های فاخر كه همیشه مهیا كرده اند مقدار ریاد و قشنگی از آنها را و فروشندگان یراق اسب، سر درب مصور است به یكی از جنگهای عباس بزرگ با ازبكها و بالا و پائین آن صورتها صورت اروپائیهائی است كه در سر میز گیلاس به دست دارند مردها و زنها به وضع فاحشه ها و نقاشی آنها بسیار غلط است بر حسب اینكه ایرانیان مهارتی از این كار ندارند و در بالای سر درب ساعت است به بزرگی سه قدم مربع و حالیه آن را زیر آورده اند یا به سبب ناشی گری ساعت ساز بوده در محافظت آن یا به سبب آنكه صدای نامطبوع بوده استنزد ایرانیان به سبب نهی شریعت از صدای ساز(كه به جای زنگ در هر ساعتی از ساعت شنیده می شده) لیكن ساعت بزرگ است در بالای سر درب كه در منتهای ارتفاع او است و زنگ نمی زند و وزن او تقریبا هشتصد یا نهصد(لیور) می باشد و در كنار ساعت به خط درشا اسم شهر و كارخانه نوشته شده كه دلالت می كند بر اینكه این ساعت در یكی از صومعه های شهر هرمز بوده كه از آنجا آورده شده است. هرمز كمی بعد از بنای این میدان گرفته شد، و عباس كبیر كه سیاستمدار زیركی بود و میا داشت تمام ملل را جلب نماید مخصوصا اروپائیان را به واسطه صنعت و تجارت پر فایده آنها و تصادم با تكالیف مذهبی را اهمیتی نداده در مقابل قلوب مللی را كه مفید برای متمول ساختن ممالك خود تصور می كرد، جلب می نمود. این بازار را ایرانیان قیصریه می نامند. این لغت مأخوذ از لغت (سزار) ( از امپراطوران روم) است و یا آنكه از لغت آلمانی همان كلمه (كی زر) گرفته شده در كتابهایشان(سزاره) قیصریه می نویسند و عباس كبیر این درب را به این اسم نامیده و اظهار می كرد كه از روی نمونه سر درب(سزاره) ساخته است. از این درب به بازار بزرگتر و با شكوه تر اصفهان وارد می شوند و در این بازار قیمتی ترین پارچه ها به فروش می رسد سقفش محدب و وسط آن فضای مدوری است با یك گنبد عالی بسیار مرتفع مانند سقف بازار در طرف راستش مداخل ضراب خانه و از طرف دیگر كاروانسرای با شكوهی است موسوم به سرای شاه زیرا از مستغلات شاهی است این سرای از دو طبقه شاخته شده و در وسط حیاط وسیعی دارد و مشتمل است بر متجاوز اط یكصد و چهل اطاق این دو بنا دارای دو سر درب بزرگ و متشابه با سر درب خود بازار قیصریه است.
سر درب ضرابخانه
بر سر درب ضرابخانه تصویر علی علیه السلام جانشین محمد صلی الله علیه و اله نقش شده كه یك شخص قشنگی را از چنگال شیر نجات می دهد این شجاع محمدیها با دو علامت شناخته می شود شمشیر دو سر و نقاب سبزی كه صورتش را مستور داشته ایرانیان جمال علی را با نقاب سبز می پوشانند ولی سایر از پیغمبران و مقدسینشان را با نقاب سفید برای آنكه جمال ایشان بی نظیر و نمی توان سیمای نورانی آن را تصویر نمود، در مسافت چند پا پائین تر محوطه ای است محاط از پنج یا شش كاروانسرا كه بزرگترین و قشنگ ترین كاروانسراهای شهر محسوب می شوند، مانند سرای اسطبل سرای كاشان(شهر پارسیان است) (گبرها) سرای لاریها(قسمتی از بیابان كرمان است) این كاروانسرا مملو از دوا فروشان عمده است و بالاخره كاروانسراهای مولتانیها (در كنار بازار قشنگی موسوم به بازار مولتانیها) مولتان اولین شهر هندوستان از طرف قلعه قندهار (در سر حد شمالی ایران واقع است) تمام تجارت هندوستان با ایران قبل از دریانوردی اروپائیان از این طرف بود پس از شرح كامل داخله میدان و بازار قیصریه مشغول می شویم به ذكر بازارهای اطراف میدان كه محل فروش تمام اقسام امتعه ای است كه در میدان می فروختند لیكن ظریف تر و اعلی تر از آنهائی است كه در وسط میدان به فروش می رسد و در عوض گران تر نیز هست ...

لینک کمکی